Een zaak bij de jeugdrechter is voor een gezin bijna altijd ingrijpend. Het gaat over een minderjarige die in een verontrustende situatie zit, of over een jongere die verdacht wordt van een feit dat bij een volwassene een misdrijf zou zijn. Als de jongere of de ouders de taal van de rechtbank niet goed begrijpen, is het risico groot dat ze beslissingen ondergaan die ze niet echt gevolgd hebben. Een tolk zorgt ervoor dat iedereen aan tafel hetzelfde verhaal hoort. In dit artikel lees je hoe dat in de praktijk loopt.
Wat doet de jeugdrechter?
De jeugdrechter zetelt in de familie- en jeugdrechtbank. Hij behandelt grofweg twee soorten dossiers. Het eerste zijn situaties waarin de ontwikkeling of veiligheid van een kind in het gedrang komt, bijvoorbeeld bij verwaarlozing of ernstige conflicten thuis. Het tweede zijn jongeren die een als misdrijf omschreven feit (vaak afgekort als MOF) zouden hebben gepleegd. In beide gevallen kan de rechter maatregelen opleggen, van begeleiding thuis tot een plaatsing.
Het gesprek bij de jeugdrechter is vaak minder formeel dan een gewone zitting, maar de gevolgen zijn groot. Juist daarom is het belangrijk dat de jongere en de ouders precies begrijpen wat er gezegd wordt, wat er van hen verwacht wordt en welke rechten ze hebben.
Wie heeft recht op een tolk?
Wie in een gerechtelijke procedure de taal van die procedure niet begrijpt, heeft recht op bijstand van een tolk. Voor jongeren die verdacht worden van een feit geldt dat recht net zo goed als voor volwassenen, en ook bij een verhoor door de politie kan een tolk ingeschakeld worden. Ouders die de taal niet spreken, moeten eveneens kunnen volgen wat er over hun kind beslist wordt.
Let op het verschil tussen de jongere en de ouders. Het komt vaak voor dat een kind vlot Nederlands spreekt omdat het hier naar school gaat, terwijl de ouders dat niet doen. Dan is het verleidelijk om het kind te laten vertalen. Dat is precies wat je bij de jeugdrechter moet vermijden: een kind hoort niet te moeten tolken in een zaak die over hemzelf of over zijn ouders gaat.
Wie regelt en betaalt de tolk?
Voor een zitting of een verhoor in het kader van een gerechtelijke procedure stelt justitie in de regel zelf een beëdigd tolk aan. Die tolk wordt vergoed volgens het wettelijke tarief voor gerechtstolken, en de betrokkene hoeft daar in strafrechtelijke zaken zelf niet voor op te draaien. Meer uitleg over dat tarief vind je in ons artikel over het tarief van een gerechtstolk.
Het is wel verstandig om vooraf te melden dat een tolk nodig is, en in welke taal of welk dialect. Doe dat via je advocaat of rechtstreeks bij de griffie. Zo vermijd je dat een zitting uitgesteld moet worden omdat er op het laatste moment geen geschikte tolk beschikbaar is.
Gesprekken buiten de zitting
Een dossier bij de jeugdrechter bestaat uit veel meer dan de zitting zelf. Er zijn gesprekken met een consulent van de sociale dienst van de jeugdrechtbank, met een advocaat, met een begeleidingsdienst of met een school. Voor die gesprekken wordt niet altijd automatisch een tolk voorzien. Vraag er dan zelf naar. Voor gesprekken met hulpverleners kan vaak een sociaal tolk ingezet worden, en voor een gesprek met je advocaat kan je zelf een tolk inschakelen.
- Advocaat van de jongere: een minderjarige krijgt in jeugdzaken een eigen advocaat. Vraag hem of haar of een tolk bij de voorbereiding voorzien kan worden.
- Sociale dienst: consulenten werken vaak met sociaal tolken voor gesprekken met ouders.
- Begeleiding thuis: ook hulpverleners die bij een gezin langskomen, kunnen een tolk aanvragen.
Hoe bereid je je voor?
Een goede voorbereiding maakt het gesprek rustiger en duidelijker, voor iedereen.
- Meld ruim op voorhand welke taal en welk dialect nodig is. Bij Arabisch, Dari of Koerdisch maakt dat een groot verschil.
- Zeg het als je je niet goed voelt bij een tolk van hetzelfde of het andere geslacht, of bij een tolk uit je eigen kleine gemeenschap.
- Laat het kind nooit tolken voor de ouders, ook niet in de wachtzaal.
- Vraag of de tolk tijd heeft om de belangrijkste beslissing na afloop nog eens rustig te herhalen.
- Onderbreek als je iets niet begrijpt. De tolk vertaalt ook je vraag.
Veelgestelde vragen
Moet ik als ouder de tolk bij de jeugdrechter zelf betalen? Wanneer de rechtbank of het parket zelf een tolk aanstelt voor de zitting of het verhoor, wordt die vergoed door justitie. Voor gesprekken die je zelf organiseert, zoals met je eigen advocaat, maak je zelf afspraken.
Mag mijn kind vertalen als er geen tolk is? Dat is sterk af te raden. Een kind is betrokken partij en kan onder druk komen te staan. Vraag in dat geval om uitstel of om een tolk.
Moet de tolk beëdigd zijn? Voor een zitting of verhoor werkt justitie met beëdigde tolken uit het Nationaal Register. Voor gesprekken met hulpverleners volstaat vaak een ervaren sociaal tolk.
Wat als ik de tolk niet goed begrijp? Zeg het meteen, ook tijdens de zitting. Een verkeerd dialect of een misverstand kan rechtgezet worden, maar alleen als het gemeld wordt.
Wil je voor een gesprek met je advocaat of een hulpverlener zelf een tolk inschakelen? Op tolken.be vind je beëdigde en sociaal tolken per taal en regio, en je neemt rechtstreeks contact op, zonder tussenpersoon.