Een evenement, infoavond, congres of opleiding wordt pas echt toegankelijk als ook dove bezoekers alles kunnen volgen. Een gebarentolk maakt dat mogelijk. Toch weten veel organisatoren niet goed waar te beginnen. Hoe boek je een tolk, hoeveel tolken heb je nodig, wat kost het en wat moet je op voorhand regelen? In dit artikel geven we een praktisch overzicht, gericht op organisaties, scholen, gemeenten en werkgevers.
Vlaamse Gebarentaal is een eigen taal
Vlaamse Gebarentaal (VGT) is een volwaardige taal met een eigen grammatica. Ze werd in 2006 door het Vlaams Parlement officieel erkend. Ze is dus geen gebarenversie van het Nederlands, en ook niet dezelfde taal als de Nederlandse of de Franstalig-Belgische gebarentaal. Een gebarentolk vertaalt tussen gesproken Nederlands en VGT, in beide richtingen: wat de spreker zegt, wordt in gebaren omgezet, en een vraag die een dove deelnemer in gebaren stelt, wordt hardop uitgesproken.
Waar boek je een gebarentolk?
In Vlaanderen verloopt het grootste deel van de tolkopdrachten via het Communicatie-Assistentiebureau voor Doven (CAB Vlaanderen) en het platform tolkaanvraag.be. Daar kan je een opdracht indienen, waarna het CAB een tolk zoekt. Veel gebarentolken werken als zelfstandige en zijn ook rechtstreeks te contacteren.
Is de tolk bedoeld voor een specifieke dove persoon, bijvoorbeeld een werknemer of een deelnemer die zich heeft ingeschreven, bespreek dan eerst met die persoon of hij of zij eigen tolkuren wil inzetten. Voor werk bestaan bijvoorbeeld aparte tolkuren via de VDAB. Meer daarover lees je in ons artikel over tolkuren aanvragen.
Hoeveel tolken heb je nodig?
Tolken is intensief werk. Voor opdrachten die langer duren dan ongeveer een uur, of die inhoudelijk zwaar zijn, wordt doorgaans met twee tolken gewerkt die elkaar regelmatig aflossen. Dat is geen luxe: na een tijd daalt de concentratie en dus de kwaliteit. Vraag bij het boeken na hoeveel tolken aangeraden worden voor jouw programma.
Wat kost een gebarentolk?
De kost hangt af van de duur van de opdracht, het aantal tolken, het tijdstip (avond en weekend) en de verplaatsing. Wordt de tolk ingezet binnen de tolkuren van een dove persoon, dan draagt de overheid de kost. Wil je als organisator zelf een tolk voorzien voor je publiek, dan betaal je in de regel zelf. Vraag altijd vooraf een offerte waarin tolkprestaties, verplaatsing en eventuele voorbereiding apart vermeld staan.
Praktische voorbereiding
Een goede voorbereiding maakt een groot verschil voor de kwaliteit van de vertolking.
- Boek tijdig. Er zijn niet zoveel gebarentolken, en populaire data (avonden, weekends, schoolperiodes) raken snel volzet. Enkele weken op voorhand is een minimum voor een evenement.
- Bezorg materiaal. Slides, het programma, namen van sprekers en vaktermen helpen de tolk om zich voor te bereiden.
- Zorg voor zichtbaarheid. De tolk staat bij voorkeur naast de spreker, goed verlicht, tegen een rustige achtergrond. Reserveer de eerste rijen voor dove bezoekers.
- Denk aan beeld. Wordt het evenement gestreamd of opgenomen, zorg dan dat de tolk mee in beeld komt.
- Plan pauzes. Ook met twee tolken zijn regelmatige pauzes nodig.
- Communiceer het. Vermeld in je uitnodiging dat er een gebarentolk aanwezig is. Anders weten dove geïnteresseerden het niet.
Gebarentolk of schrijftolk?
Niet iedereen met een gehoorbeperking gebruikt gebarentaal. Mensen die later slechthorend werden, hebben vaak meer aan een schrijftolk die live meetypt, of aan ondertiteling op een scherm. Vraag bij de inschrijving welke ondersteuning deelnemers nodig hebben, dan zet je je budget juist in.
Veelgestelde vragen
Hoe ver op voorhand moet ik een gebarentolk boeken? Zo vroeg mogelijk. Voor een evenement is enkele weken het minimum, voor een drukke periode liever nog vroeger.
Waarom zijn er soms twee gebarentolken nodig? Omdat tolken zwaar werk is. Bij langere of inhoudelijk moeilijke opdrachten wisselen twee tolken elkaar af, zodat de kwaliteit hoog blijft.
Wie betaalt de gebarentolk? Als een dove persoon zijn eigen tolkuren inzet, draagt de overheid de kost. Voorziet een organisator zelf een tolk voor zijn publiek, dan betaalt die organisator.
Is Vlaamse Gebarentaal dezelfde als Nederlandse Gebarentaal? Nee, het zijn aparte talen. Boek voor een Vlaams publiek een tolk Vlaamse Gebarentaal.
Tolken.be bundelt tolken voor gesproken talen. Heb je voor je evenement of vergadering ook een tolk nodig voor anderstalige deelnemers, zoals een conferentietolk Engels of Frans? Dan vind je die hier per taal en specialisatie.