Afghanistan is al jaren een van de belangrijkste herkomstlanden van mensen die in België bescherming zoeken. Daardoor is de vraag naar tolken Dari en Pasjtoe groot: bij de asielprocedure, het OCMW, de dokter, de school en de rechtbank. Toch loopt het vaak mis bij de keuze van de taal. Dit artikel legt uit wat het verschil is tussen Dari, Farsi en Pasjtoe, en hoe je de juiste tolk vindt.
Twee officiële talen
Afghanistan heeft twee officiële talen: Dari en Pasjtoe (ook gespeld als Pashto of Pasjtoe). Welke taal iemand spreekt, hangt vaak af van de regio en de etnische achtergrond. Veel Afghanen spreken beide in zekere mate, maar voor een belangrijk gesprek wil je de taal waarin iemand zich echt thuis voelt.
Dari en Farsi: verwant, maar niet identiek
Dari is de Afghaanse variant van het Perzisch. Het Perzisch zoals het in Iran gesproken wordt, heet Farsi. De twee zijn onderling grotendeels verstaanbaar, zoals Nederlands en Vlaams dat zijn. Toch zijn er verschillen in uitspraak, woordenschat en uitdrukkingen. In alledaagse gesprekken lukt het vaak, maar in een asielgehoor, een medisch gesprek of een juridisch dossier kan één verkeerd begrepen woord grote gevolgen hebben.
Vraag dus altijd expliciet een tolk Dari als de persoon uit Afghanistan komt, en neem geen genoegen met de opmerking dat een tolk Farsi dat ook wel kan. Omgekeerd geldt hetzelfde voor iemand uit Iran. En ook Tadzjieks, gesproken in Tadzjikistan, is een variant van het Perzisch met eigen kenmerken.
Pasjtoe
Pasjtoe is een andere taal dan Dari, al behoren beide tot de Iraanse talen. Het wordt gesproken in het zuiden en oosten van Afghanistan, en ook door een grote groep in Pakistan. Er zijn duidelijke dialectverschillen tussen regio's. Tolken Pasjtoe zijn in België schaarser dan tolken Dari, dus plan zo'n opdracht ruim op voorhand.
In welke situaties heb je een tolk nodig?
- Asielprocedure: bij het CGVS en de Dienst Vreemdelingenzaken worden tolken voorzien, maar ook bij het voorbereidende gesprek met een advocaat is een tolk waardevol.
- Sociale diensten: gesprekken bij het OCMW, een opvangcentrum of een hulpverlener.
- Gezondheidszorg: bij de huisarts, in het ziekenhuis, en zeker in de geestelijke gezondheidszorg, waar mensen soms zware ervaringen vertellen.
- Onderwijs: een oudercontact of een gesprek met het CLB.
- Justitie: een verhoor, een zitting of een gesprek bij de advocaat.
Waar let je op bij de keuze?
- Taal en regio: vraag uit welke regio de persoon komt, en zoek een tolk die die taalvariant beheerst.
- Neutraliteit: in Afghanistan spelen etnische en politieke gevoeligheden. Een professionele tolk blijft neutraal, maar de cliënt moet zich ook veilig voelen. Vraag of er bezwaren zijn.
- Geslacht: bij medische of persoonlijke gesprekken kan een vrouw liever een vrouwelijke tolk hebben. Vraag het na.
- Beëdiging: voor een gerechtelijke procedure werk je met een beëdigd tolk uit het Nationaal Register.
- Afstand: voor korte gesprekken kan een telefoon- of videotolk een oplossing zijn als er in de buurt geen tolk beschikbaar is.
Veelgestelde vragen
Kan een tolk Farsi ook Dari tolken? Vaak wel in een alledaags gesprek, maar voor officiële, medische of juridische gesprekken is een tolk Dari veiliger. Er zijn verschillen in woordenschat en uitspraak die tot misverstanden kunnen leiden.
Is Pasjtoe hetzelfde als Dari? Nee. Het zijn twee verschillende talen, al spreken veel Afghanen ze allebei.
Waar vind ik een beëdigd tolk Dari? In het Nationaal Register van FOD Justitie, en op tolken.be, waar je filtert op taal en beëdiging.
Wat als er geen tolk Pasjtoe in de buurt is? Overweeg een telefoon- of videotolk, of boek ruim op voorhand een tolk die zich wil verplaatsen.
Zoek je een tolk Dari, Pasjtoe of Farsi? Op tolken.be filter je op taal, regio en specialisatie, en neem je rechtstreeks contact op met de tolk.